Direct naar Hoofdmenu / Zoekveld

Column: Woonvisie kabinet zal kloof tussen arm en rijk doen toenemen

Op 1 juli 2011 stuurde minister Donner van Binnenlandse Zaken een brief naar de Tweede Kamer waarin het kabinet zijn woonvisie presenteert. De brief is het antwoord van het kabinet op een eerder door de Eerste Kamer aangenomen motie waarin het kabinet wordt verzocht te komen met een integrale visie op de woningmarkt. Van diverse kanten is inmiddels gereageerd op de voorstellen van het kabinet. Met name het tijdelijk verlagen van de overdrachtsbelasting van 6 naar 2%, waardoor de overheid een bedrag van € 1,2 miljard derft, kreeg veel aandacht. De maatregel werd positief ontvangen en van diverse kanten is er voor gepleit de maatregel ook na 1 juli 2012, wanneer deze afloopt, voort te zetten. De woonvisie telt daarnaast nog tal van andere goede maatregelen die nauwelijks aandacht hebben gekregen. Een meer terugtredende overheid, flexibelere voorschriften, minder regels, meer regionale differentiatie en huren die meer worden gerelateerd aan de waarde van de WOZ: allemaal prima voorstellen.

Evenwel wil ik er 2 minder positieve aspecten uithalen. Ten eerste het bijzonder scherpe commentaar van Hugo Priemus in de Volkskrant van 17 augustus 2011. Hij maakt zich in deze bijdrage met name kwaad over het voorstel van het kabinet om huurders een kooprecht te geven en woningcorporaties te dwingen sociale huurwoningen te verkopen. Op zich vind ik dit nog best wel een aantrekkelijk voorstel omdat gebleken is dat een gemengde buurt met koop- en huurwoningen een positief effect heeft op de leefbaarheid van buurten en wijken. Volgens Priemus is dit voorstel echter een aanslag op de zelfstandigheid van woningcorporaties als private organisaties en wordt het hierdoor voor deze sociale verhuurders onmogelijk een strategisch voorraadbeheer te voeren. De corporaties worden volgens Priemus van hun vastgoedrechten beroofd, waardoor ze niet meer in staat zijn hun sociale taakstelling te realiseren en ze uiteindelijk als toegelaten instelling ten onder zullen gaan. Daarnaast is er volgens hem sprake van 'kiezersbedrog' omdat de maatregel in de verkiezingsprogramma's van VVD, CDA én PVV op geen enkele wijze wordt aangekondigd. Zijn conclusie is hard: het voorstel is bizar, ongeloofwaardig en is daarnaast, omdat er geen juridische grondslag voor bestaat, ook onhaalbaar.

Dit brengt mij bij mijn tweede punt. Deze voorstellen zullen niet alleen leiden tot marginalisering en stigmatisering van de sociale huursector en vergroting van de afhankelijkheid van banken. Ze leiden ook tot een verdere toename van de kloof tussen arm en rijk. Dat deze kloof is toegenomen heeft de Amsterdamse socioloog Olav Velthuis in een recente studie aangetoond. Zo blijken de vermogensverschillen sinds 2008 onder de gehele Nederlandse bevolking alleen maar te zijn toegenomen. Ook de schulden zijn toegenomen. De totale Nederlandse hypotheekschuld bestaat op dit moment uit een schuld van € 630 miljard. Dit is meer dan het bruto nationaal product. Ook deze schuld zal door de voorstellen van het kabinet alleen maar groter worden.

Meer en meer bewoners zullen afhankelijk worden van banken en hun negatief vermogen zien groeien. Zo stond in 2009 de groep van 10 procent minstvermogenden (717.000 huishoudens) voor een bedrag van 62,8 miljard  euro in het rood. In 2008 was dit nog slechts 36 miljard. Een toename met 74 procent. Iets meer dan de helft van deze minstvermogenden, 52 procent, heeft een eigen huis met een waarde van gemiddeld 223.000 euro, maar met een hypotheekschuld van gemiddeld 377.000 euro. Tegenover toename van het eigen woningbezit zal een toenemende afhankelijkheid van banken ontstaan. Banken hebben er belang bij hebben dat burgers zo min mogelijk aflossen en zo lang mogelijk rente blijven betalen. Hierdoor zal de Nederlandse schuldeconomie alleen maar toenemen. De kloof tussen arm en rijk zal, mede door stapeling van de bezuinigingen bij de huishoudens met de laagste inkomens, verder worden vergroot.

Om de kloof tussen arm en rijk niet groter te laten worden hebben Aedes en de Woonbond inmiddels een alternatief bedacht voor de door het kabinet voorgestelde bezuiniging op de huurtoeslag. De bezuiniging op de huurtoeslag zal volgens Aedes en de Woonbond namelijk een groep van 900.000 huishoudens met lage inkomens gaan treffen. Hun alternatief: het verhogen van het huurwaardeforfait van 4,1 miljoen huiseigenaren van 0,55 naar 0,58 procent van de WOZ-waarde. Gemiddeld zal dit huiseigenaren slechts een bedrag van € 35 per jaar gaan kosten.

Dave van Ooijen, Hoofd Nicis Kenniscentrum

Wilt u reageren op deze column? Mail dan Dave van Ooijen.

08 sep 2011


Zoeken in de website: